Karasinek Isırınca

Hayatta hiçbir şey birdenbire olmaz. Birden araba arızalanmaz, birden fırtına çıkmaz.

Önden işaretleri vardır ama işaretleri anlamak deneyim ister.

Mesela deneyimli bir kaptan, teknesiyle açıldığında işaretlere bakar;

“Karasinek ısırmaya başladı, hava patlayacak, dönüyoruz”

“İyi ki dönmüşüz, kıyıya varmamızla arkamızdan fırtına çıktı”

“Emecik Dağı şapkasını takınca karayel demektir ama biz lodostan korkarız”

Kara sinek, kaptan, kaptanın sinek ısırığını işaret kabul etmesi ve dönme kararı, fırtına (lodos), dağ, şapka …

Oysa hayatta; çok alakasız görünen şeylerin aralarındaki ilişkileri deşifre etmek ve iplerin uçlarını bağlayabilmek mümkün.. Arka plandaki anahtar kelime “deneyim”.

İnsanoğlu, yaşadığı olaylardan sonuç değerlendirmesi yapmazsa deneyim nasıl olsun? İşte tekrar tekrar aynı problemleri yaşamasının nedeni… Karasinek kaç kere ısırırsa ısırsın, o; sineğe kızar, çevresinden kovar, sinekten şikayet eder ya da en fazla sinek ilacı almaya karar verir.

Sinek ısırığı ile fırtına arasında ilişki kurabilecek kadar deneyim de bir anda olmayabilir. Deneyimin transfer edilebilir oluşu büyük kurtarıcıdır. Her insan bu bilgiyi bilmeyebilir, deneyimli kaptan burada devreye girer. Onun deneyimleri de hem kendi yaşadıklarından hem de ona aktarılanlardan gelir.

Tekrar eden olaylarda benzer noktaları bulup ilişkiyi yakaladığında, işte sonuç değerlendirmesi meyvesini verir. Yaşadıklarından deneyim çıkarabilen bir zihin.

Bu kişiler; kendi hayatlarının kaptanlarıdır. Hedefi, pusulası, tedbiri olduğu kadar bu imkanlarını deneyimleriyle donatarak farklarını ortaya koyarlar.

Yaptıkları işlerde en az zararı görür çevrelerine en fazla faydayı verirler. Tayfası da yolcuları da mutlu olan kaptanlar gibi. Hayatı kârlı yaşarlar, bazen zarar etmemenin de kârdan sayıldığını bilirler.

Hayatın farklı alanlarında bu konforu elde edebilmenin yolu deneyim çıkarmaktan geçer. Çocuk yetiştirirken, sınava hazırlanırken, iş kurarken…

Herhangi bir hedefe ulaşırken ne zaman atak dönemi, ne zaman savunma dönemi anlayabilmek için deneyim gerekir. Atak dönemi; gece yıldızların parladığı, hava bugün yüksek denilen günler gibidir. Savunma dönemi ise kara sineğin ısırdığı dönem gibidir, tedbiri arttırmayı hatta bir miktar geri çekilmeyi gerektirir. Hayatta bazen geri çekilmeyi bilmek büyük zararların önüne geçebilir. Geri çekilmek, hedeften vazgeçmek değildir. Hayatın “şu an değil” mesajını okuyup; daha güçlü dönmek için şimdi güvenliği önceliklendirmektir.

Deneyim;

Geri çekilmediğinde başına gelenleri değerlendirip “bir daha aynı yanlışı yapmayacağım” demek olabildiği gibi;

Sineğe bakıp çoktan geri dönme kararını vermek de olabilir…

İkisi arasındaki fark ise hayat konforunda belirleyicidir.

Bir fırtına tekneye sezonu kapattıracak kadar zarar verebilir. Bir sinek, büyük bir fırtınanın işaretini verebilir. Bu, basit görünen şeylerden deneyim çıkarabilmenin kıymetini gösteren örneklerden sadece biridir.

Bununla birlikte maalesef insanların çoğu; “sinek ısırdı, hava bozacak demek ki” dendiğinde “ne alakası var canım, hem sen nereden bileceksin” diye yalanlayıp alay ederek öğrenme fırsatını kaçırır. Oysa o ticarette, o ilişkide, o sağlıkta, o çocukta havanın bozacağının işareti gelmiştir ancak; uyaranı ciddiye alan tedbirini zamanında alabilir.